Τη θυμάστε εκείνη την ψιλόλιγνη κοπέλα που βρέθηκε στο πλάι του Αλέξη Τσίπρα στη γιορτή της Ελληνικής Δημοκρατίας. Μαζί με άλλες κυρίες που συνόδευαν τους πολιτικούς συζύγους τους ή ως πολιτικοί, συνοδευόμενες από αυτούς.
Τότε αναρωτηθήκαμε όλοι για την κίνηση του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ. Έτρεξαν αρκετοί να γνωρίσουν τη νεαρή έγχρωμη με το αστραφτερό χαμόγελο που έστεκε δίπλα στις λαμπερές κυρίες χωρίς να έχει να ζηλέψει τίποτα. Και μάθαμε όλοι μας τότε πως είναι από τη Σιέρα Λεόνε και ένα από τα παιδιά που έχουμε (κακώς) συνηθίσει να τα αποκαλούμε «μετανάστες δεύτερης γενιάς».
Πριν από λίγες ημέρες ξαναήρθε στην επιφάνεια το όνομά της. Αυτή τη φορά επειδή ο πρόεδρος του Συνασπισμού την τοποθέτησε συμβολικά στο ευρωψηφοδέλτιο του κόμματος. Μια κίνηση με νόημα και, όπως μας λέει και η ίδια, «μια ευκαιρία να μας ξαναμάθει ο κόσμος, να καταλάβει πως υπάρχουμε».
Μαζί με τη συμπατριώτισσα, φίλη και συμφοιτήτριά της, τη Λεονή, και την κοινή τους φίλη, Σάρα, με Βούλγαρο πατέρα και μητέρα ελληνο-γερμανο-εβραία (έτσι μας το προσδιορίζει), σε ένα διάλειμμα των μαθημάτων τους στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο της Ελλάδος, κάναμε μια κουβέντα και μάθαμε κάποια πράγματα παραπάνω. Γι’ αυτά που τις απασχολούν.
Η Καντίζα, η υποψήφια ευρωβουλευτής, γεννήθηκε στη Σιέρα Λεόνε και μέχρι τα δώδεκά της χρόνια μεγάλωσε με τη γιαγιά της. Οι γονείς της την άφησαν πίσω για να βρουν το μέλλον τους στην Ελλάδα όταν ήταν ακόμα 3 ετών. Σήμερα είναι είκοσι τεσσάρων ετών και σπουδάζει ψυχολογία. Κέρδισε την υποτροφία, όπως και η Λεονή, μετά την παρουσία της στο Προεδρικό Μέγαρο. Προσφέρθηκαν οι δυο υποτροφίες στη δραστήρια Ένωση Αφρικανών Γυναικών.
Είναι άνεργη προς το παρόν και μάλιστα σε λίγες ημέρες λήγει η άδειά της. Εξαιτίας δε του γεγονότος πως το πανεπιστήμιο είναι ιδιωτικό δεν έχει δικαίωμα να πάρει άδεια ως σπουδάστρια. Τα δύο αδέλφια της έχουν γεννηθεί στην Ελλάδα.
Η Λεονή έχει γεννηθεί στην Ελλάδα και δεν έχει πάει ποτέ στη χώρα των γονιών της. Ούτε τα δυο της αδέλφια. Είναι φοιτήτρια Διοίκησης Επιχειρήσεων. Υπήρξε τυχερή, όπως μου λέει χαρούμενη, διότι μετά την Καντίζα, που “δικαιωματικά” μπήκε στο πανεπιστήμιο, η Ένωση Γυναικών επέλεξε εκείνη για τη δεύτερη υποτροφία.
Η Σάρα, από την άλλη, δεν έχει προβλήματα με τα χαρτιά, αφού οι γονείς της έχουν ελληνική υπηκοότητα. Ζητάω τη γνώμη της για τα παιδιά -συνομηλίκους της- που δεν έχουν τα ίδια δικαιώματα με αυτή, αν και έχουν γεννηθεί και αυτά στην Ελλάδα. Η γνώμη της ξεκάθαρη: Το πρόβλημα δεν είναι των παιδιών, αλλά εκείνων που τους δημιουργούν προβλήματα. Το κράτος χάνει που δεν μπορεί να εκμεταλλευτεί το ταλέντο τους.
Αφήσαμε την κουβέντα να κυλάει και σχεδόν δεν τους διέκοψα μέχρι το τέλος. Και, αν δεν έπρεπε να πάνε στο μάθημα, θα μιλούσαμε με τις ώρες. Και αφήσαμε πολλά εκτός αυτών των γραμμών.
“…Όταν έκλεισα τα δεκαοκτώ μου κατάλαβα τι θα πει να είσαι μετανάστης στην Ελλάδα” λέει η Λεονή. “Μέχρι τότε είχα άδεια επειδή είχαν οι γονείς μου. Έλεγα πως μολις φτάσω τα δεκαοκτώ θα είχε λυθεί το πρόβλημα. Μόλις, όμως, ενηλικιώθηκα και πήγαμε να ανανεώσουμε, μου δώσανε μια άδεια ληγμένη. Ήταν τρομακτική εμπειρία. Το απόλυτο κενό”.
“Τα χαρτιά τα δίνουν ληγμένα για να μας έχουν ομήρους”, συμπληρώνει η Καντίζα, που, όση ώρα μιλούσαμε, δεν έπαψε να καταθέτει απορίες.
Τίποτα δεν είναι τυχαίο. Μπορεί τυχαία να την επέλεξε ο Αλέξης Τσίπρας για να τον συνοδέψει στο Προεδρικό Μέγαρο, αλλά λίγοι συνομήλικοί της έχουν τέτοια συγκροτημένη σκέψη.
Ακόμα κι όταν σε αφήνουν να πας στην πατρίδα σου, σου βάζουν προθεσμίες. Όσες μέρες θέλει το κράτος θα πας να δεις τους δικούς σου.
Είναι παράλογο, αλλά, όταν ο μετανάστης καταθέτει εκπρόθεσμα τα δικαιολογητικά του, υπάρχει πρόστιμο, ενώ όταν το κράτος τού δίνει ληγμένη την άδεια παραμονής του και πρέπει να πληρώσει ένα σκασμό λεφτά για να καταθέσει ξανά, δεν υπάρχει καμία κύρωση. Καμία δικαιολογία. Όμορφες σχέσεις πολιτείας – πολιτών. Έστω και μεταναστών…
Και κάθε μέρα εμείς είμαστε λαθραίοι. Ακούγεται τετριμμένο, αλλά, λόγω και του χρώματος, είμαστε βορά στις ορέξεις των αστυνομικών οργάνων.
Η Ελλάδα, αν δεν μπορεί να δεχτεί άλλους μετανάστες, ας σεβαστεί αυτούς που είναι εδώ χρόνια, τουλάχιστον. Αυτοί δεν έχουν άλλη πατρίδα. Τρομερό πράγμα η πατρίδα. Να την αγαπάς και αυτή να σε απορρίπτει. Πονάει πολύ. Κι όταν σε πληγώνουν, μπορεί να πληγώσεις.
Ο ίδιος ο νόμος σε αναγκάζει να πεις ψέματα. Να αγοράζεις ψεύτικα ένσημα από ψεύτικους εργοδότες. Για να ελπίζεις στη νομιμοποίηση. Που δεν είναι σίγουρο πως θα έρθει. Εσύ προσπαθείς να προκόβεις αλλά σε προετοιμάζουν για καθαρίστρια σε σπίτια. Η μάνα που καθαρίζει τουαλέτες, όμως, θέλει καλύτερη τύχη για την κόρη της…
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον έφηβο μετανάστη είναι η συγκέντρωση στο διάβασμα, ξέροντας πως δεν έχει ελπίδα… Παιδιά μεταναστών πάνε έξω για σπουδές κι όταν γυρίζουν λένε: Σαν τη πατρίδα μας την Ελλάδα, πουθενά άλλου. Ποια πατρίδα, όμως, αυτή που τους γυρίζει την πλάτη επιδεικτικά;
Πρέπει να κλείσει το κείμενο εδώ, όμως. Η απορία είναι και δική μας: Πόσο ακόμα θα τα ταλαιπωρούν αυτά τα παιδιά;
Σήμερα στην Αυγή της Κυριακής

Besoj e mbani mend atë vajzën imcake që u shfaq në krah të Aleksis Cipras në festën e Republikës së Greqisë. Së bashku me zonjat e tjera që shoqëronin bashkëshortët e tyre politikanë ose ato vetë si politikane, të shoqëruara nga burrat e tyre.
Atëherë, te gjithë u çuditëm me gjestin e kryetarit të SYRIZA-s. Ishin shumë ata që rendën të njihnin vajzën e re me ngjyrë me buzëqeshjen e shndritshme që qëndronte në krah të zonjave të rënda pa patur nevojë të kishte zili asgjë. Dhe mësuam të gjithë se ishte nga Sierra Leone dhe njëkohësisht një nga fëmijët që na është bërë shprehi (në mënyrë të gabuar) ti quajmë “gjenerata e dytë e emigrantëve”.
Para pak ditësh u rikthye në vëmendje emri i saj. Dhe kësaj here sepse kryetari i Sinaspizmos e vendosi në mënyrë simbolike në fletën e eurovotimit të partisë së tij. Një lëvizje që ka kuptim, dhe siç na thotë ajo vetë “një shanc të na njohi bota, të kuptojë se ekzistojmë”.
Së bashku me patrioten e saj, shoqen dhe bashkëstudenten, Leoninë, dhe me miken e tyre te përbashkët, Sara, me baba bullgar dhe nënë greko-gjermano-hebree (kështu na e përcakton), gjatë një pushimi ndërmjet orëve në Universitetin Amerikan të Athinës , bëmë një bisedë dhe mësuam disa gjëra me tepër. Për ato që e shqetësojnë.
Kadiza, kandidatja për eurodeputete, lindi në Sierra Leone dhe deri në 12 vjeçe u rrit me gjyshen e saj. Prindërit e lanë atje për të gjetur një të ardhme më të mirë në Greqi kur ajo ishte vetëm 3 vjeçe. Sot është 24 dhe studion për Psikologji. Fitoi bursën, ashtu si Leonia, pas paraqitjes së saj në Pallatin Presidencial. Këto dy bursa iu ofruan Bashkimit të Grave Afrikane.
Eshtë e papunë për momentin dhe madje për pak ditë i skadon leja e qëndrimit. Për arsye se universiteti ku studion është privat, nuk i jepet e drejta të kërkojë leje si studente. Dy vëllezërit e saj kanë lindur në Greqi.
Leonia ka lindur në Greqi dhe nuk ka shkuar kurrë ne atdheun e prindërve. As dy vëllezërit e saj. Vazhdon studimet për Manaxhim Biznesi. Qëlloi me fat, siç më tregon me gëzim, sepse pas Kadizës, e cila me “të drejtë” hyri në universitet, Bashkimi i Grave zgjodhi atë për bursën e dytë.
Sara, nga ana tjetër, nuk ka probleme dokumentash ngaqë prindërit e saj kanë nënshtetësi greke. E pyes se ç’mendim ka për fëmijët e tjerë- bashkëmoshatarë të saj- të cilët nuk kanë të drejta të barabarta me atë edhe pse kanë lindur në Greqi. Mendimi i saj është i prerë: Problemi s’është i fëmijëve, por i atyre që iu shkaktojnë probleme. Shteti humbet kur nuk mundet të shfrytëzojë talentin e tyre.
E lamë bisedën të rrjedhë dhe pothuajse nuk i ndërpreva deri në përfundim. Dhe nëse nuk do t’u duhej të shkonin në mësim, do kishim folur për orë të tëra. Dhe lamë shumë përveç këtyre rreshtave.
“…Kur mbusha 18 vjeçe kuptova ç’do të thotë të jesh emigrante në Greqi” thotë Leonia. “Deri atëherë kisha leje sepse kishin prindërit. Besoja se sapo të mbushja 18, do zgjidhej problemi. Por sapo u maturova dhe shkuam për të rinovuar letrat, më dhanë një leje të skaduar. Ishte një përvojë e frikshme. Vakuum total”.
“ Dokumentat na i japin te skaduara që të na mbajnë peng”, plotëson Kadiza, e cila për sa kohë flisnim, nuk pushoi së treguari çudira.
Asgjë s’është e rastësishme. Mundet vërtetë ta ketë përzgjedhur rastësisht Aleksis Cipras për ta shoqëruar në Pallatin Presidencial, por pak nga bashkëmoshatarët e saj bartin një inteligjencë të tillë.
“Edhe kur të lejojnë të shkosh në atdheun tënd, të vendosin afate.Aq ditë sa t’i dojë qejfi shtetit, do shkosh të shohesh njerëzit e tu”.
Eshtë pa sens, por, kur emigranti depoziton jashtë afatit letrat e tij, gjobitet, ndërsa kur shteti i jep nje leje te skaduar dhe i duhet një barrë me lekë për ti depozituar serish, nuk ka asnjë penalizim. Asnjë justifikim. Marrëdhënie të “bukura” mes shtetit dhe shtetasve. Aq më tepër emigrantëve….
Dhe kështu çdo ditë ne jemi të jashtëligjshëm. Dëgjohet lodhëse, por falë ngjyrës sonë jemi pre e oreksit të organeve policore.
Greqia nëse nuk mundet të pranojë emigrantë të tjerë, le të respektojë të paktën ata që kanë me vite këtu. Ata nuk kanë atdhe tjetër. Gjë e tmerrshme atdheu. Ta dashurosh dhe ai të të mohojë. Dhemb shumë. Dhe, kur të lëndojnë,ndoshta mund të lëndosh.
Vetë ligji të detyron të thuash gënjeshtra. Të blesh siguarcione të rreme nga punëdhënës të rremë. Të shpresosh për ligjshmëri. Që nuk është e sigurt nëse do mbërrijë. Ti përpiqesh të përparosh por të parapërgatisin për pastruese shtëpish. Por, nëna që pastron banjot, dëshiron një fat më të mirë për vajzën e saj…
Problemi më i madh për emigrantin adoleshent është përqëndimi tek leximi, duke ditur që s’ka shpresa…Fëmijë emigrantësh shkojnë jashtë për studime dhe kur kthehen thonë: Si atdheu ynë Greqia, askund tjetër. Por cili atdhe, ai që u kthen kurrizin ne mënyrë demonstrative?!
Por, duhet t’a mbyllim shkrimin këtu. Pikëpyetja na mbetet dhe neve. Për sa kohë akoma do vazhdojnë të mundohen këta fëmijë?
Sot në gazetën Avgi
Falenderoj sinqerisht për përkthimin J.Zh.