Συνέντευξη με τον υφυπουργό Προστασίας του Πολίτη Σπύρο Βούγια, για την «Αυγή της Κυριακής»
-Πρόσφατα, κύριε υπουργέ, επισκεφθήκατε την Παγανή. Ποια είναι η εικόνα που αντικρίσατε στο κέντρο κράτησης μεταναστών;

-Όπως είπα και την ημέρα της επίσκεψής μου, οι συνθήκες κράτησης στον Ειδικό Χώρο Παραμονής Αλλοδαπών (ΕΧΠΑ) Παγανής προσβάλλουν τον πυρήνα της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Από την πρώτη στιγμή δεσμεύτηκα δημόσια ότι θα κάνω ό,τι περνάει από το χέρι μου ώστε το κολαστήριο αυτό να κλείσει. Όπως γνωρίζετε, η Παγανή έκλεισε, έστω και προσωρινά. Θα ξανανοίξει σχετικά αναβαθμισμένη, μετά από ένα – ενάμιση μήνα, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό.

Ήδη, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας αποδέχτηκε την παραχώρηση της χρήσης ενός στρατοπέδου στη Λέσβο ώστε να δημιουργηθεί εντός του 2010 ένας πρότυπος χώρος υποδοχής και φιλοξενίας μη νόμιμα εισερχομένων μεταναστών. Στο νέο αυτό κέντρο θα δοκιμαστεί ένα πιλοτικό πρόγραμμα ανοιχτού κέντρου κράτησης. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός, Γιώργος Παπανδρέου, είχε προαναγγείλει προεκλογικά την οριστική διακοπή λειτουργίας ακατάλληλων εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούνται ως χώροι κράτησης και τη δημιουργία νέων κέντρων που πληρούν τις διεθνείς προδιαγραφές.

-Αμέσως μετά την αποχώρησή σας, όμως, ήρθε η καταγγελία για ξυλοδαρμό μεταναστών από τους φρουρούς στο ίδιο κέντρο…

-Όπως γνωρίζετε, μόλις ενημερωθήκαμε για την καταγγελία, ζητήσαμε να γίνει επείγουσα ΕΔΕ, και μάλιστα από άλλη αστυνομική διεύθυνση, παράλληλα με προανάκριση της εισαγγελίας. Αναμένουμε το πόρισμα την επόμενη εβδομάδα. Για να είμαστε αντικειμενικοί, πάντως, πρέπει να ομολογήσω ότι η παρέμβασή μου για την Παγανή τροφοδότησε μια εξεγερσιακή διάθεση στους κρατούμενους τις αμέσως επόμενες ημέρες, που ήταν πολύ δύσκολο να αντιμετωπιστεί από την ελάχιστη αστυνομική δύναμη φύλαξης.

-Όπως ξέρετε, υπάρχουν και άλλα τέτοια κέντρα στην Ελλάδα. Έχετε σχηματίσει εικόνα για όλα και για το πόσους μετανάστες φιλοξενούν;

-Ακόμη δεν έχουμε απολύτως σαφή εικόνα. Ήδη συνεργάτες μου επισκέπτονται κέντρα κράτησης σε όλη την επικράτεια ώστε να αποκτήσουμε συνολική εικόνα του προβλήματος. Ταυτοχρόνως δρομολογείται η μεταφορά της αρμοδιότητας του ασύλου από την αστυνομία στο υπουργείο Εσωτερικών ή Δικαιοσύνης, που είναι καταλληλότερα για μια δίκαιη και τεκμηριωμένη απόδοση σε αυτούς που πραγματικά το δικαιούνται.

-Ο υπουργός έκανε λόγο για προσλήψεις μεταναστών στην αστυνομία. Αυτό θα εφαρμοστεί σε σύντομο χρόνο ή είναι απλώς μια σκέψη;

-Θα εφαρμοστεί πολύ σύντομα. Αφορά προσλήψεις εξειδικευμένων ανθρώπων (ψυχολόγων, κοινωνιολόγων, εκπαιδευτικών, μεταφραστών κ.λπ.) που θα διευκολύνουν την επαφή των μεταναστών με το ελληνικό κράτος για κάθε θέμα που τους απασχολεί.

-Με τα παιδιά των μεταναστών, κύριε υπουργέ, τι θα γίνει τελικά; Δεν είναι άδικο να ταλαιπωρούνται χάριν των γονέων τους, που επέλεξαν να τους φέρουν στη ζωή σε μια πατρίδα που οι ίδιοι γνώρισαν ως μοναδική;

-Προφανώς. Σήμερα στη χώρα μας υπάρχουν περισσότερα από 250.000 παιδιά μεταναστών, τα οποία αναγνωρίζουν την Ελλάδα ως πατρίδα τους, καθώς η κοινωνικοποίησή τους έχει τελεστεί στην Ελλάδα. Τα παιδιά αυτά αποτελούν ζωτικό μέρος της νεολαίας μας και της κοινωνίας μας και δεν επιτρέπεται να αποκλείονται από αυτήν. Το ΠΑΣΟΚ έχει δεσμευτεί για άμεσο εξορθολογισμό της διαδικασίας χορήγησης της ελληνικής ιθαγένειας ώστε να την λαμβάνουν τα παιδιά μεταναστών τα οποία έχουν γεννηθεί και τελειώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση στην Ελλάδα.

-Πριν αναλάβετε εσείς, είχαμε ένα πολύ σοβαρό γεγονός, στο οποίο αναφέρθηκε και ο πρωθυπουργός στη Βουλή και έχει να κάνει με τον θάνατο του μετανάστη στη Νίκαια. Ο αδελφός του κατήγγειλε στην “Αυγή της Κυριακής” ξεκάθαρα τους αστυνομικούς για τον θάνατό του…

-Υπήρξε άμεση δέσμευση του υπουργού Μιχάλη Χρυσοχοΐδη για καμία ανοχή σε περιστατικά αστυνομικής βίας και αυθαιρεσίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός απέστειλε στον εισαγγελέα του Αρείου Πάγου τον φάκελο με τα στοιχεία της υπόθεσης ώστε να διερευνηθούν σε βάθος οι πραγματικές συνθήκες θανάτου του Mohamed Kamran Atif.

-Για τους ανήλικους ασυνόδευτους μετανάστες, που είναι άλλο ένα τεράστιο ζήτημα, τι σκοπεύετε να πράξετε;

-Το ζήτημα των ασυνόδευτων ανηλίκων είναι πράγματι τεράστιο. Μόνον το 2008 ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων ξεπερνούσε τους 6.000. Σε κάθε περίπτωση, η κράτησή τους δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο. Ταυτοχρόνως όμως, οι υπάρχουσες δομές δεν επαρκούν. Συζητάμε με το υπουργείο Υγείας ώστε να δημιουργηθούν επιπλέον δομές για τη φιλοξενία των ασυνόδευτων ανηλίκων και επιζητούμε τη συμμετοχή και τη συνεργασία με τις ΜΚΟ. Βέβαια το ζήτημα είναι εξαιρετικά περίπλοκο, καθώς πολλοί εξ αυτών επιθυμούν να μεταβούν σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα όπου διαμένουν συγγενείς τους.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Πάτρα, την οποία επισκέφθηκαν συνεργάτες μου την περασμένη εβδομάδα. Στον νέο καταυλισμό, που έχει δημιουργηθεί στο έλος της Αγυιάς, έχουν βρει προσωρινό κατάλυμα κυρίως ασυνόδευτοι ανήλικοι από το Αφγανιστάν, οι οποίοι έχουν μοναδικό στόχο να μεταβούν σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα όπου διαβιούν συγγενείς τους. Αυτό το ζήτημα θα πρέπει να τεθεί στην Ε.Ε., στο πλαίσιο της προσπάθειάς μας για αναθεώρηση του Κανονισμού “Δουβλίνο ΙΙ”.

-Και κάτι τελευταίο: Έχει ξεκινήσει η απελευθέρωση των μεταναστών που κρατούνταν για απέλαση, αλλά υπάρχει τρόπος που θα διασφαλίσει ότι δεν θα καταλήξουν ξανά στα κρατητήρια;

-Οι μετανάστες που αφέθηκαν ελεύθεροι από τα κρατητήρια, όπως και από τον ΕΧΠΑ Παγανής, προμηθεύτηκαν την κάρτα προσωρινής διαμονής στην επικράτεια για ένα μήνα. Δυστυχώς, με το υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο, η πιθανότητα να καταλήξουν και πάλι σε κρατητήρια μετά το πέρας της προθεσμίας είναι πραγματική. Στόχος μας είναι, ταυτόχρονα με την ενίσχυση της προστασίας των συνόρων, να δημιουργηθούν δομές ώστε η κάθε περίπτωση να εξετάζεται ατομικά και να προστατεύονται νομικά οι ομάδες που χρειάζονται διεθνή προστασία, αυτοί που δικαιούνται ασύλου, οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, οι οικογένειες. Ελπίζω πως σύντομα θα φανούν τα πρώτα θετικά αποτελέσματα της νέας μεταναστευτικής πολιτικής της κυβέρνησης.